Onderzoek naar seksueel geweld in Congo

In vooral het oostelijke deel van de Democratische Republiek Congo (DRC) is al decennialang veel conflict. Op grote schaal worden mensenrechten geschonden. Verkrachting wordt ingezet als wapen. Het geweld vernietigt de sociale cohesie van de samenleving. Getroffen vrouwen hebben last van uitsluiting, stigmatisering en schaamte en nauwelijks toegang tot de juiste hulp. Wat leerden we uit het onderzoek dat ARQ heeft gedaan?

Samen met hulporganisatie Cordaid en partnerorganisaties werkte ARQ International aan dit onderzoek. We interviewden getroffenen van seksueel geweld en medisch personeel in de provincies Noord en Zuid Kivu. Ook brachten we alle belanghebbenden in kaart om een goed beeld te krijgen van de activiteiten in strijd tegen seksueel geweld.
 

Levens zijn ernstig ontwricht

De studie stelt vast dat seksueel geweld de levensomstandigheden van de getroffenen in veel opzichten ernstig ontwricht. De vrouwen verliezen bijvoorbeeld hun werk door medische klachten of worden verstoten door hun familie. En ze krijgen niet altijd de psychische hulp die ze nodig hebben. Effectieve, efficiënte en kwalitatief goede zorg voor deze meisjes en vrouwen is noodzakelijk om te herstellen en hun leven weer vorm te geven.

Vrouwen zijn de pilaren waarop een land is gebouwd. Elke gemeenschap steunt op vrouwen, daarom worden vooral zij kapotgemaakt. Maar ook mannen en jonge kinderen zijn doelwit. Vorige week dinsdag kwam er nog een verkracht kind van vijf in het ziekenhuis. Soms staat het personeel tijdens het werk te huilen.
~ Tatiana Mukanire, coördinator Mouvement des Survivantes de Viols et Violences Sexuelles en RDC,
De Groene Amsterdammer - 18 november 2020

 

Psychische problemen zijn taboe

De vooroordelen in de gemeenschap vertragen de strijd tegen seksueel geweld. De schuld van seksueel geweld legt men vaak bij de vrouw zelf, omdat ze bijvoorbeeld op een bepaalde manier gekleed was. Bijna alle meisjes en vrouwen hebben klachten. Ze zijn droevig, boos, angstig. Ze piekeren en hebben moeite om positieve gevoelens te ervaren. Het onderzoek laat zien dat slechts een klein percentage van de ondervraagden zegt behoefte te hebben aan psychosociale steun. Dit komt vermoedelijk door het taboe als ook door de onbekendheid met psychische problemen.

“ Mensen in Congo praten over het algemeen niet over psychische problemen. Daarom denk  ik dat we zien dat er weinig mensen psychologische hulp zoeken of aangeboden krijgen. ~ Dr. Immaculée Mulamba Amisi, expert in Seksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR) van Cordaid DR Congo.

 

Huidige aanpak is ontoereikend

De huidige aanpak in Congo - het verwijzen van meisjes en vrouwen naar verschillende  instanties - garandeert niet dat ze ook daadwerkeljk de juiste zorg ontvangen. Uit het onderzoek blijkt behoefte aan een ‘one stop center’-aanpak en meer betrokkenheid van de gemeenschap in de strijd tegen seksueel geweld. Getroffenen hebben naast steun van hun familie ook externe hulp nodig.
 

Dit onderzoek is de basis voor ‘one-stop-centers’

In de provincies Noord-Kivu en Zuid-Kivu wordt een programma door Cordaid en Heal Africa opgezet. Dit onderzoek vormt de basis voor het aanbieden van one-stop-centers waar getroffen vrouwen alle zorg krijgen die ze nodig hebben. Ook psychosociale zorg. ARQ blijft als expert betrokken bij het project en gaat trainingen verzorgen aan lokale professionals over psychosociale steun aan overlevenden van seksueel geweld. Ook hebben we aandacht voor de zorg voor de medewerkers zelf.

 

Leestip: In de Groene Amsterdammer verscheen onlangs een indrukwekkend artikel over Tatiana Mukanire (36). Ze woont in de Democratische Republiek Congo. In 2004 was ze slachtoffer van een groepsverkrachting. ‘De herinnering is nooit weg, die is er altijd’, zegt ze. Haar persoonlijke verhaal sluit mooi aan bij het belang van dit onderzoek en de holistische aanpak.

Leestip: In Impact Magazine van maart 2021 staat een interview met de onderzoekers en betrokkenen uit Nederland en Congo. Zij spreken met elkaar over de resultaten en hun visie voor de toekomst.