Grote internationale verschillen kwaliteit van psychosociale nazorg bij rampen

19 maart 2019

Na rampen komen specifieke geestelijke gezondheidsproblemen zoals posttraumatische stressstoornis en depressies vaker voor. Het zijn gezondheidsproblemen die vaker voorkomen in meer welvarende, minder kwetsbare landen. Het vermogen om professionele ondersteuning en zorg te bieden na rampen is daar ook verder ontwikkeld. Dit blijkt uit het habilitatieproefschrift van Michel Dückers.

In het boek “On the relativity of the mental health consequences of disasters” brengt hij meerdere studies samen en gaat in op de onderlinge samenhang. Het eerste deel van het boek bevat vergelijkende landenstudies die inzicht bieden in het verband tussen trauma-gerelateerde geestelijke gezondheidsproblemen, culturele kenmerken van bevolkingen, de kwetsbaarheid van landen voor grote verstoringen en rampen, en de professionele capaciteit om psychosociale nazorg te verlenen. Het tweede deel richt zich op de kwaliteit van nazorg bij rampen en crises.

Kwetsbaarheidsparadox

Volgens Dückers zijn we in onze veilige, goedgeorganiseerde landen met goede zorgsystemen en een hoge levensverwachting vatbaarder voor posttraumatische stressstoornis, angststoornissen, stemmingsstoornissen, middelen(mis)bruik en ook suïcide. “Wellicht hebben we grotere verwachtingen over het leven in onze geordende, voorspelbare samenleving. Misschien zijn we als mensen minder gewend geraakt aan tegenslagen die in meer kwetsbare landen zoals Nigeria of Haïti aan de orde van de dag zijn. Nederland staat in alle lijstjes die ertoe doen steevast in de top. Paradoxaal genoeg ook op het gebied van mentale gezondheidsproblemen. Tegelijkertijd beschikken we internationaal gezien over een hoogstaand en bereikbaar zorgsysteem met veel geschoolde professionals. Ook bij rampen is dit de uitgangsituatie voor de nazorg.”

Weinig sterk wetenschappelijk bewijs over kwaliteit van nazorg

Daarnaast gaat het boek in op psychosociale nazorgprincipes in een rampencontext. Bestaat er consensus onder experts en professionals over richtlijnen en de mate waarin ze worden toegepast? Wat betekenen dit soort aanbevelingen en principes vanuit een kwaliteitsverbetering- en crisismanagementbril? Dückers staat stil bij deze en andere vragen en duidt ze in het licht van de landenstudies. Uiteindelijk zal dergelijke kennis helpen om richtlijnen voor overheden en professionals nog beter toe te spitsen op de Nederlandse context. Nederlandse richtlijnen en standaarden zijn in belangrijke mate gebaseerd op kennis uit onderzoek in andere landen. Voor de vertaalslag naar de Nederlandse praktijk is inzicht in contextuele verschillen onmisbaar. Het boek benadrukt bovendien hoe weinig kennis anno 2019 nog beschikbaar is over het effect van nazorgprogramma’s op de gezondheid en het welzijn van getroffenen na rampen.

De verdediging van het habilitatieproefschrift vond plaats op 18 maart aan de Universiteit van Innsbruck.

Als u het proefschrift “On the relativity of the mental health consequences of disasters” wilt ontvangen, kunt u dat aangeven door een mail te sturen naar info@impact.arq.org.